Het effect van een luisterend oor
Niet iedereen die bij mij in de praktijk komt, komt voor therapie. Soms is er helemaal geen behoefte aan een oefening, een bepaalde methode of een interventie waarmee we naar diepere lagen gaan. Naar plekken waar verdriet, pijn of oude ervaringen liggen opgeslagen. Soms wil iemand maar één ding: zijn verhaal vertellen.
En soms is dat genoeg.
Als therapeut ben ik gewend om te kijken naar wat ik kan doen. Welke vraag kan ik stellen? Waar zit de ingang? Wat gebeurt er onder de oppervlakte? Is er iets wat aandacht nodig heeft? Maar door de jaren heen heb ik ook geleerd dat niet alles opgelost, veranderd of behandeld hoeft te worden. Soms is het belangrijkste wat je kunt doen juist: niets doen en luisteren.
Luisteren zonder oordeel. Zonder meteen een mening te hebben over wat iemand vertelt. Zonder het verhaal te onderbreken met een eigen ervaring: “O ja, dat heb ik ook meegemaakt…” Want hoe goedbedoeld dat ook kan zijn, ineens gaat het gesprek dan niet meer over degene die zijn verhaal wilde vertellen.
Het kan ontzettend prettig zijn om tegenover iemand te zitten die gewoon luistert. Iemand bij wie je weet dat je verhaal veilig is en niet wordt doorverteld. Iemand die niet onmiddellijk met goedbedoelde adviezen komt of vertelt wat je eigenlijk zou moeten doen.
Soms gebruiken mensen mij gewoon als klankbord. Ze vertellen, ik luister. Af en toe stel ik een vraag om iets beter te begrijpen. En heel soms stel ik een wat prikkelende vraag — want ja, dat kan ik dan toch weer niet helemaal laten. Niet om iemand een bepaalde richting op te duwen, maar om samen even vanuit een andere hoek naar het verhaal te kijken.
Misschien helpt het ook dat ik inmiddels zoveel verhalen heb gehoord. Mensen hoeven bij mij niet snel bang te zijn dat ik iets vreemd, gek of beschamend vind. Het leven kent nu eenmaal kanten waar we op verjaardagen of bij de koffieautomaat niet zo gemakkelijk over praten. Verdriet, schaamte, boosheid, eenzaamheid, jaloezie, angst, schuldgevoelens of gedachten waarvan iemand zich afvraagt: ben ik nou de enige die dit heeft?
Meestal niet.
Juist het hardop uitspreken van wat al lange tijd in je hoofd rondgaat, kan ruimte geven. Gedachten die vanbinnen enorm groot kunnen worden, krijgen soms andere proporties wanneer je ze uitspreekt tegenover iemand die rustig blijft zitten en luistert.
Een therapeut hoeft dan niet degene te zijn die het antwoord heeft. Misschien hoeft er zelfs helemaal geen antwoord te komen.
Een wildvreemde die buiten je familie- en vriendenkring staat, geen partij kiest en geen persoonlijk belang heeft bij wat jij besluit, kan soms precies de persoon zijn tegen wie je vrijuit kunt praten. Iemand die luistert, af en toe een vraag stelt en vooral probeert te begrijpen wat jij bedoelt.
We denken bij therapie vaak aan veranderen, verwerken en oplossen. Maar misschien begint veel daarvan op een veel eenvoudigere plek.
Gehoord worden.
En soms is een luisterend oor niet de aanloop naar het echte werk.
Soms is dat het echte werk.
